Phong tục chơi tranh Tết đã đi vào thơ ca: “Ta còn nghèo, phố chật nhà gianh nhưng cũng đủ vài tranh treo Tết” (thơ Tố Hữu). Treo tranh Tết là một mỹ tục của dân tộc trong ngày Tết Nguyên đán cổ truyền. Tú Xương đã cảm thụ về Tết rằng:“ Đì đẹt ngoài sân tràng pháo Chuột/Om sòm trên vách bức tranh Gà”. Vẻ đẹp thuần khiết của tranh dân gian cũng được nhà thơ Hoàng Cầm miêu tả: “Tranh Đông Hồ, gà lợn nét tươi trong”.
Một trong các loại hình tranh Tết ấy có tranh Gà, đó là tranh Gà “Đại cát-Nghinh xuân”, tranh “Gà đàn”; “Gà thư hùng”, “Gà trống”. Năm mới, Tết đến đi mua một bức tranh Gà để dán tại nhà, hoặc tặng nhau là một hành vi văn hoá đẹp.
Tranh Gà “Nghinh Xuân”: phần trên viết hai chữ nho “Đại cát” hoặc “Nghinh xuân” (có nghĩa là đón xuân tốt lành), phần dưới là một con gà trống đang chân co, chân duỗi, giương cánh, nét lông đuôi như múa... dáng gà trống oai vệ sung sức biểu trưng cho sự thịnh vượng, cho rằng: tiếng gà gáy vang động đến đỉnh núi cao, rừng sâu xua tan dần đêm tối khiến ma tà quỉ quái phải kinh động, lánh xa. Ngoài tranh “Gà trống”, tranh Đông Hồ có tranh vẽ đôi “ Gà trống-mái và đàn gà con”, còn được gọi là “Gà thư hùng” với ý chúc tụng nhau được hạnh phúc, vợ chồng con cái sum họp đoàn tụ, no ấm, hoà thuận, vui vẻ quấn quýt bên nhau. Tranh “Gà đàn”, lại phản ánh ý nghĩa khác, gà mái mẹ với đàn gà con tượng trưng cho sự phúc đức (Phúc đức tại mẫu) và hình ảnh tượng trưng tình “mẫu tử”, gà mái mẹ ấp ủ đàn con, sẵn sàng vì con mà chống lại kẻ thù rình rập. Trong tranh Tết, các nghệ nhân không chỉ vẽ tranh gà đơn thuần, bộ tranh “Vinh hoa - Phú quí” (tranh Đông Hồ) được diễn tả đã trở thành biểu tượng đẹp về sự phát triển phồn thịnh, hạnh phúc gia đình. Hình ảnh em bé trai bụ bẫm ôm gà trống-gọi là tranh “Vinh hoa” - bên cạnh bé trai có vẽ bông hoa cúc tượng trưng cho người cao sĩ. Hình tượng gà trống thường đi đôi với hoa cúc (Kê - Cúc) và bức “Vinh hoa” biểu hiện cho lời cầu chúc cho mọi người có con trai khoẻ đẹp, lớn lên cuộc đời sẽ vinh hiển thành đạt, có đủ các đức tính: văn, võ, dũng, nhân, tín. Đi đôi với tranh “Vinh hoa” là tranh em bé gái ôm vịt, còn gọi là tranh “Phú quí”. Con vịt trong tranh là con vật biểu hiện đức tính của nữ giới về sự phong lưu, hiền dịu, đông con.
Ngày nay, thú chơi tranh dân gian không còn phổ biến và được nhiều người ưa chuộng, nhưng mảng tranh dân gian Đông Hồ, Kim Hoàng, Hàng Trống vẫn còn lưu giữ trong tâm thức của nhiều người Việt Nam, là nét đẹp văn hoá của dân tộc.
Quỳnh Anh(Nguồn: cema.gov.vn)
0 nhận xét:
Đăng nhận xét